01 N&M14_563 Infographic Where foods begins_Page_4

Save Our Soils maakt bewust van de bodem

Deze infographics komen uit de Save Our Soils campagne die is geïnitieerd door Nature & More en wordt ondersteund door verschillende NGO’s en bedrijven. De Save Our Soils campagne heeft als doel consumenten bewust te maken van het belang van de bodem voor menselijke gezondheid, voedselzekerheid en klimaat.

Meer informatie bij Michaël Wilde, michael.wilde@eosta.com, 06 20 53 50 63 of op www.saveoursoils.nl.

01 N&M14_563 Infographic Where foods begins_Page_4 01 N&M14_563 Infographic Plate_Page_2

Niet-kerende grondbewerking vermindert emissie
 van bestrijdingsmiddelen naar het oppervlaktewater

Aandacht voor goed bodembeheer in SchoonWaterWijzer

Bodemmaatregelen zoals niet-kerende grondbewerking dragen bij aan vermindering van emissie van bestrijdingsmiddelen naar het oppervlaktewater. Gebruikers van bestrijdingsmiddelen worden hierop gewezen in de SchoonWaterWijzer die sinds begin april beschikbaar is.

Met de SchoonWaterWijzer brengen gebruikers hun geïntegreerde teeltwijze in kaart, van erf tot akker en van preventie tot bewuste omgang met middelen. Door deze online tool in te vullen voldoen ze tegelijk ook aan de verplichting een gewasbeschermingsmonitor bij te houden. Staatsecretaris Dijksma heeft deze verplicht gesteld voor alle professionele gebruikers van bestrijdingsmiddelen. De tool is online voor iedereen beschikbaar en samen met een actuele spuitregistratie voldoet de gebruiker aan alle wettelijke eisen. De SchoonWaterWijzer is ontwikkeld binnen het project Schoon Water voor Brabant onder regie van het CLM in samenwerking met DLV Plant. Het doel is om de gebruiker een ruime waaier aan (bodem)maatregelen te laten zien, die bijdragen aan emissiebeperking én de gebruiker in staat te stellen aan zijn wettelijke verplichting te voldoen.
Op de website van Schoon Water voor Brabant staat meer informatie over het beperken van emissies.

Meer informatie bij Dirk Keuper, CLM, dkeuper@clm.nl en 0345-470729

Bodemgebruikers zijn zich vaak niet bewust van
de risico's van ondergrondverdichting

Gevolgen en oplossingen voor ondergrondverdichting vastgelegd in factsheets

Verdichting van de bodem vanaf de ploegzool en dieper is een onderschat probleem. De gevolgen van ondergrondverdichting voor agrarische productie, natuurontwikkeling, klimaat en waterhuishouding zijn samengevat in vier factsheets. Iedere factsheet beschrijft ook oplossingen om ondergrondverdichting te voorkomen.

Bijna 50% van de ondergrond in de landbouw overschrijdt het niveau van kritische dichtheid, blijkt uit veldonderzoek. Het gaat dan om de ploegzool en dieper. Ondergrondverdichting is onomkeerbaar. De diepte maakt het lastig om ondergrondverdichting op te heffen zonder dat de structuur instabiel wordt en opnieuw verdicht. Dit leidt tot opbrengstderving, kwaliteitsverlies en verminderde waterberging in de bodem. Aandacht voor het voorkomen van ondergrondverdichting is dus noodzakelijk.

Eerder onderzoek liet zien dat ondergrondverdichting veel voorkomt in het veld, terwijl boeren en andere belanghebbenden als waterschappen en natuurbeheerders onbekend zijn met het probleem. Hieruit bleek dat meer aandacht nodig is voor de gevolgen van ondergrondverdichting en praktische maatregelen ter voorkoming ervan. De factsheets voorzien in deze behoefte aan informatie in relatie tot de waterhuishouding, natuurontwikkeling, het agrarisch bedrijf en klimaatverandering.

Het interprovinciaal overleg Bodem en Rijkswaterstaat zijn opdrachtgevers van het Prisma-project waarin onderzoek en communicatie plaats vindt over ondergrondverdichting door CLM en Alterra. In het kader van het project werd eerder een risicokaart voor ondergrondverdichting gemaakt. Lees ook de samenvatting van het Prisma-onderzoek.

Meer informatie bij Anneloes Visser, CLM, avisser@clm.nl of 0345-470763

Diepploegen als ingrijpende correctiemaatregel
na structuurverslechtering (Foto Van Werven)

Vruchtbaar Flevoland: van diepploegen naar duurzaam bodembeheer

De Flevopolder staat bekend om zijn vruchtbare gronden. Toch is op veel plaatsen de bodemvruchtbaarheid binnen één generatie boeren verminderd, door verslechtering van de bodemstructuur. Naast het ‘natuurlijke’ bodemproces van inklinking na inpoldering wordt dit veroorzaakt door de steeds intensievere bedrijfsvoering. Granen verdwijnen uit het bouwplan en het aandeel tuinbouw-gewassen stijgt. Er wordt met zwaardere machines op het land gereden en later geoogst. Dat gaat ten koste van de bodemvruchtbaarheid.   

Dit staat in het rapport “Van bodemdilemma’s naar integrale verduurzaming” dat is gepubliceerd door de Wetenschappelijke Raad voor Integrale Duurzame Landbouw en Voeding (RIDLV). Het eerste exemplaar is recent door RIDLV-voorzitter Edith Lammerts van Bueren overhandigd aan gedeputeerde Bert Gijsberts van de provincie Flevoland.

Het rapport legt bloot hoe de te sterke focus op de korte termijn duurzaam bodembeheer in de weg staat, en wijst daarbij onder andere op de nadelige gevolgen van liberale pacht en druk vanuit de keten. De sterke focus op de korte termijn heeft ook negatieve gevolgen voor klimaat, biodiversiteit en grondwater.

Daarnaast laat het rapport zien waar initiatieven genomen worden om wél rekening te houden met de lange termijn. Een van de aanbevelingen is het instellen van een Task Force voor bodemvruchtbaarheid en waterhuishouding op lange termijn, omdat het probleem moet worden opgelost op lokaal, regionaal én nationaal niveau. Er ligt er een rol voor onderwijs, ketenpartijen, waterschap, provincie, LTO en rijksoverheid.

Het onderzoek is gefinancierd door de Triodos Foundation, het  Waterschap Zuiderzeeland en de Provincie Flevoland. Het rapport kreeg uitgebreid aandacht in de media en leidde tot Kamervragen. Ook maakte Vroege Vogels een reportage . U kunt het rapport downloaden.

Meer informatie bij Sjef Staps, Louis Bolk Instituut, s.staps@louisbolk.nl , 0343-523867

Het uitrijden van Bokashi op basis van slootmateriaal

Groene grondstof van overheid naar agrariër

Binnen het project Boeren op Goede Grond in de gemeente Midden Drenthe hebben agrariërs van het waterschap Reest en Wieden groenafval in de vorm van Bokashi ontvangen als grondstof voor de bodem.

In de gemeente Midden Drenthe werken een aantal agrariërs in het project Boeren op Goede Grond, geïnitieerd door de provincie Drenthe, aan het verbeteren van de bodemkwaliteit. Dit gebeurt onder andere door het tekort aan organisch materiaal aan te vullen met (geiten)mest en compost. Maar ook in de omgeving is vaak voldoende organisch materiaal voorhanden.

Het waterschap Reest en Wieden heeft het initiatief genomen om het organisch materiaal dat vrijkomt bij het slootschonen direct te verwerken tot Bokashi en aan te bieden aan de agrariërs. Bokashi wordt gemaakt door organisch  materiaal te fermetenteren met micro-organismen in een zuurstofarme omgeving waarna het kan worden toegepast in de landbouw. Bokashi is in dit geval gemaakt daar waar het materiaal vrijkomt, langs de slootkant. Het waterschap heeft micro-organismen toegevoegd aan het slootschoonsel en het verpakt in een plastic baal.

Na 10 weken was het materiaal gefermenteerd en in april is het materiaal toegepast bij  twee akkerbouwers die deelnemen aan het project Boeren op Goede Grond. De akkerbouwers hebben de Bokashi licht ondergewerkt. Ze zijn heel benieuwd naar het effect van Bokashi op het gewas en de grond. Vanwege de minimale hoeveelheid stikstof is de verwachting dat Bokashi voornamelijk invloed heeft op de bodemstructuur en het bodemleven.

Ook de gemeente Midden Drenthe heeft interesse om op deze manier het bermmaaisel en bladafval her te gebruiken en heeft zich aangesloten bij het initiatief. Als de innovatie goed blijkt te werken wordt in de toekomst op een grote schaal groene grondstof aangeboden in de vorm van Bokashi van overheid naar agrariër.

Meer informatie bij Saskia van Miltenburg, MWH, saskia.vanmiltenburg@mwhglobal.com, 06 5132 2429.

facsheet

Factsheet en brochure duurzaam bodembeheer in de Veenkoloniën

Organische stof op de Veenkoloniale gronden is vaak afkomstig van veen dat er ooit groeide. Daardoor is deze organische stof zeer koolstofrijk en stikstofarm. De  grond is daardoor moeilijk rul te krijgen, snel verdicht en gevoelig voor verstuiving. Twee nieuwe producten van het Louis Bolk Instituut zijn speciaal gericht op kennis over en beheer van deze gronden: de factsheet Sturen met organische stof in de Veenkolonien en de brochure Bodemscan op zand- en dalgronden: Beoordelingskader Veenkoloniale gronden.

In de factsheet Sturen met organische stof in Veenkoloniën staat informatie over de rol van organische stof in de bodem, en op welke manier organische stof aangevoerd kan worden. De factsheet is ontwikkeld in het kader van het praktijknetwerk Sturen met organische stof in de Veenkoloniën.

De Bodemscan© van het Louis Bolk Instituut helpt om de bodem, vooral Veenkoloniale gronden, te leren zien en begrijpen. De scan is een instrument dat bijdraagt aan de discussie over waterhuishouding, de hoofdgrondbewerking en de inzet van vanggewassen op het agrarische bedrijf. In het eerste deel van de brochure Bodemscan© zand- en dalgronden: Beoordelingskader Veenkoloniale gronden wordt toegelicht hoe de Bodemscan© op het eigen bedrijf kan worden gedaan aan de hand van een profielkuil. In deel 2 worden beheersmaatregelen voorgesteld, afgestemd op wat er in de bodem is gezien en gemeten met de Bodemscan©. Het toepassen van de informatie uit de Bodemscan© bevordert op lange termijn de productiviteit, het milieu en de bodemvruchtbaarheid van deze gronden.

Meer informatie bij Marleen Zanen, Louis Bolk Instituut, m.zanen@louisbolk.nl, 0343-523 875.

rode-klaver

Brochure: rode klaver voor maaiweides

De belangstelling onder veehouders voor rode klaver in gras is sterk toegenomen. Dat blijkt uit een groeiend aantal hectare de laatste jaren. Geslaagde gras-rodeklavermengsels voor maaiweides zijn hoogproductief, besparen kunstmest en leveren eiwitrijk veevoer. Daarnaast bieden ze voordeel voor bodem en klimaat. Dat maakt gras-rodeklavermengsels aantrekkelijk voor veehouders.

De brochure Rode klaver voor maaiweides: winst voor veehouder en klimaat biedt ondernemers die de stap naar gras-klaver nog niét gezet hebben, een overzicht van de belangrijkste voordelen, en duidelijke kosten-batenanalyses. Daarnaast komen vuistregels voor een succesvolle teelt, resultaten van demoproeven en de voordelen van gras-rodeklaver voor het klimaat aan bod. Een informatieve brochure voor agrariërs die met gras-klaver aan de slag willen.

Meer informatie bij Jan de Wit, Louis Bolk Instituut, j.dewit@louisbolk.nl, 0343-523 266 of Petra Rietberg, Louis Bolk Instituut, p.rietberg@louisbolk.nl, 0343-523 871.

3d566bc2-6bbd-4fe0-937d-b3197e3038d9

Excursie: Rijpadensystemen in Deense vollegrondsgroententeelt

Rijpadensystemen hebben potentieel veel voordelen voor bodem- en gewaskwaliteit. Deze systemen staan ook in Denemarken in de belangstelling. Op 15 en 16 juni kunnen agrariërs en andere geïnteresseerden kennismaken met de praktijk- en onderzoekservaringen daar. Hier volgt een korte beschrijving van de bedrijven die tijdens het programma bezocht worden.

Biologisch vollegrondsgroentebedrijf Skiftekaer werkt met een rijpadensysteem van 2,15 m spoorbreedte. Op het bedrijf worden aardappel, ui, kool en andere gewassen verbouwd. Op het bedrijf wordt een systeem met enkel rijpaden vergeleken met een conventioneel systeem met ploegen. De universiteit van Aarhus doet onderzoek naar de effecten in de bodem.

Biologisch bedrijf Aarstiderne verzorgt 45.000 groentepakketten in Denemarken en Zweden. Op dit bedrijf wordt ook gewerkt met een rijpadensysteem op 2,15 m spoorbreedte. Op het bedrijf worden proeven gedaan waarin het gebruik van groenbemesters voor gewassen met een hoge nutriëntenbehoefte wordt geoptimaliseerd.

Op het gangbare bedrijf van Kjehldahl op het eiland Samsø wordt gewerkt met een nieuwe Gantry van ASA lift met een spoorbreedte van 9,6 m. Er worden aardappel, ui, kool, knolselderij, groentezaden en wintertarwe verbouwd. Tijdens de excursie vindt op dit bedrijf een mini-seminar plaats met sprekers uit Tasmanië, Denemarken en Nederland.

Op de boerderij van Birkemosegaard wordt al 20 jaar gewerkt met een rijpadensysteem (voor GPS met markeerders). Op de boerderij worden broccoli, bloemkool en andere kolen verbouwd.

De excursie vindt 15 en 16 juni 2015 plaats. De kosten zijn ca. €420,-, exclusief reis naar Denemarken. De voertaal is Engels.

Meer informatie en aanmelden bij Sander Bernaerts, sander@naturim.nl, 06-81086041.