De bodem is een functioneel en dynamisch systeem: robuust en kwetsbaar tegelijk. Het is de basis onder ieder grondgebonden landbouwbedrijf. Een goed functionerende bodem levert verschillende belangrijke ecosysteemdiensten. Boeren, maar ook de maatschappij kunnen hiervan profiteren. Die voordelen zo goed mogelijk benutten is een grote uitdaging.

Daarom is kennis over biologische- fysische- en chemische bodemfactoren en de effecten van praktische maatregelen daarop onontbeerlijk. Een goed functionerende bodem levert veel voordelen (ecosysteemdiensten) waarvan boeren, maar ook de maatschappij kunnen profiteren. Die voordelen zo goed mogelijk benutten is een grote uitdaging.

Agrariërs beheren relatief grote stukken land, waardoor zij invloed hebben op bijvoorbeeld de hoeveelheid koolstof die in de bodem zit, het waterbergend vermogen en de biodiversiteit. Goed bodembeheer dient zo een maatschappelijk doel. In het filmpje Bodem in Balans komen o.a. twee Drentse akkerbouwers aan het woord over het belang van duurzaam bodembeheer.

De belangrijkste ecosysteemdiensten zijn:

Nutriënten

De bodem speelt een belangrijke rol in nutriëntenkringlopen. Het nutriëntenleverendvermogen van de bodem bepaalt, samen met de pH, de vochttoestand en de hoeveelheid licht, hoe goed een bepaalde plantensoort kan gedijen. Arme zandgronden hebben van nature een ander landschap dan rijke kleigronden. Lees meer

Klimaatregulatie

De bodem speelt ook een belangrijke rol in de regulatie van het klimaat. Door de toename van de concentratie broeikasgassen zoals koolstofdioxide (CO2) in de atmosfeer verandert het klimaat. Deze broeikasgassen werken als een deken: ze zorgen ervoor dat de aarde minder warmte kwijt kan. Dit zorgt er bijvoorbeeld voor dat de zeespiegel stijgt en overstromingen en hevige regenbuien, maar ook perioden van droogte, toenemen. Lees meer

Waterregulatie

Een goede bodemstructuur zorgt ervoor dat een bodem in staat is om water op te vangen, vast te houden en af te voeren. De bodem bestaat uit vaste deeltjes, water en lucht. Een goede bodemstructuur heeft voldoende poriën in verschillende grootte. Wormen, ander actief bodemleven en plantenwortels vormen deze poriën. In natte tijden houdt de bodem vocht vast en in tijden van droogte levert de bodem vocht aan het gewas. Om wateroverlast tegen te gaan kunnen maatregelen getroffen worden. Lees meer

Biodiversiteit

Een bodem herbergt veel biodiversiteit, zowel ondergronds als bovengronds. Bodembiodiversiteit wordt ook wel bodemleven genoemd. Het bodemleven is onmisbaar voor het vrijmaken van voedingsstoffen, de opbouw van bodemstructuur en de natuurlijke bestrijding van ziekten (veroorzaakt door schimmels en bacteriën) en plagen (insecten). Hiermee levert bodembiodiversiteit een essentiële ecosysteemdienst aan de landbouw. Lees meer

Bodemweerbaarheid & ziektewerendheid

De weerstand van de bodem tegen ziekten en plagen zorgt ervoor dat een gewas niet direct ziek worden zodra er een ziekteverwekker in de bodem opduikt. Bodemweerbaarheid ontstaat door de biologische activiteit in de bodem, maar ook de chemische en fysische gesteldheid van de bodem spelen een rol. Lees meer

Gewasbescherming

Een gezonde en weerbare bodem speelt een belangrijke rol bij geïntegreerde gewasbescherming. De biodiversiteit in een bodem is minder zichtbaar maar minstens zo divers als het bovengrondse leven. Een weerbare bodem heeft een rijk en divers bodemleven, een goede bodemstructuur en gunstige chemische eigenschappen. In een gezonde bodem is de biodiversiteit in balans en krijgen ziekten en plagen geen kans om veel schade aan te richten in het gewas. Lees meer